|
|
Geschiedenis van molen " De Verwachting" te Tholen-stad. In 1847 besloot Dhr. Van der Stel een molen te stichten aan de Vlasmarkt 1 te Tholen. Hier werden bezwaren tegen gemaakt door Dhr. K. de Korte. Deze vreesde dat zijn vee, dat hij op de nabij gelegen mestput te drinken gaf onrustig zou worden evenals zijn paard dat de mest moest afvoeren. Het verzoek van Dhr. Van der Stel werd daarom ook in de eerste instantie afgewezen. Later werden de bezwaren ingetrokken en verleende de minister van financiën de benodige toestemming, mits de molen werd stilgezet wanneer er paarden in de buurt waren. De stenen stellingmolen kwam volgens het jaartal op de kap in 1848 gereed. Later bleek dat de plaats niet zo gunstig was. De molenaar klaagde in 1872 over de windvang van de drie rijen bomen rond zijn molen. De gemeente wilde hier wel iets aan doen en bood de bomen te koop aan. De molenaar meende echter dat de prijs het dubbele van de waarde was. Drie jaar later klaagde de molenaar opnieuw. In de raadsvergadering werd toen opgemerkt dat de stichter van de molen indertijd bekend was gemaakt met de daar aanwezige bomen.  Eigenaars van deze molen waren : Marinus van der Stel 1848-1871. David Dignuszn. Van de Velde 1871-1897. Willem van de Velde 1897-1921. Hubertus Izaak Stoutjesdijk 1921-1934. Deze laatste kreeg in 1924 toestemming een ruwoliemotor van ca. 25 pk in de molen te plaatsen. J. van de Velde 1934-1966. Reeds in 1926 vreesde de Provinciale Zeeuwse Schoonheids- en Archeologische Commissie dat "De Verwachting" van zijn wieken zou worden beroofd. Het verslag van 1930 vermeldt: van molen "De Verwachting" te Tholen zijn de kap, de stelling en de wieken verwijderd ook hiervan is de verwachting het einde. Na de laatste wereldoorlog kreeg Jacobus van de Velde vergunning een 25 pk electromotor voor zijn maalderij op de begane grond in de molen te gebruiken. Op de verdieping van het aangebouwde pakhuis plaatste men een 3 pk motor voor de mengkuip. Van de Velde stopte in 1964 met het malen van graan voor de menselijke consumptie. Drie jaar later, in 1967 werd ook het malen van veevoer beëindigd, waarna de molen in 1971 werd verkocht. In 1975 en 1976 is de molenromp op de begane grond tot woning ingericht en met het naastliggende woonhuis verbonden. Tussen 1971 en 1980 werd de molen nog tweemaal verkocht en in oktober 1980 kocht de familie J. van Gorsel huis en molen. Al snel bleek dat de romp verre van intact was. Lekkages door poreuze en vochtopzuigende muren, aftakelend houtwerk, vallende stenen en voegen etc. Steeds was deze familie met de romp bezig om deze waterdicht te krijgen. Na verloop van tijd zag men voor al deze problemen nog maar 1 oplossing, namelijk 8 meter eraf en een nieuw dak erop. De gemeente Tholen hield dit echter keer op keer tegen, met als belangrijkste argument dat de romp 'een beeldbepalend pand binnen het beschermde stadsgezicht van Tholen' was. Dit standpunt bleef onveranderd, totdat er in 2004 een schrijven van de gemeente Tholen binnen kwam. De oude molenromp uit 1848 kon een officieel monument worden wanneer de familie van Gorsel daaraan mee zou werken. De oude molenromp kreeg in 2005 de status van officieel monument, monumentnummer: 527659. De familie kon aan de slag en het plan werd gemaakt voor de restauratie van alleen de romp. Met hiervoor een door de gemeente Tholen toegezegde subsidie van 50% van de kosten was het financieel voor deze particulier eigenaar te overzien en te realiseren. Toen, in februari 2006, kreeg de familie van Gorsel bezoek van een medewerker van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg uit Zeist. Heette daarna: RACM, Rijksdienst Archeologie Cultuurlandschap en Monumenten. Heet vanaf juni 2009: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en Monumenten, RCE en is nu gezeteld te Amersfoort. Deze vertelde dat Minister Zalm geld beschikbaar ging stellen voor het weg werken van achterstallig onderhoud aan Rijksmonumenten waaronder oude molens, ook wel bekend als het Plan Brim 43. Hij stelde de vraag aan de familie van Gorsel of ze het in overweging wilden nemen om niet alleen de romp, maar de gehele molen weer maalvaardig te laten maken. Want twee complete molens binnen de stadswallen zou niet alleen uniek zijn voor Tholen Stad, het zou ook uniek zijn in Nederland. De familie van Gorsel werd enthousiast en besloot hieraan mee te werken. Wat is er mooier aan de rand van een stadje, op de oude stadswallen, dan een massief opdoemende statige molen, die met reusachtige zwaaien de lucht doorklieft? Wat is er indrukwekkender dan het interieur van een in werking zijnde molen, waar men voelt en hoort hoe de kracht van de wind wordt omgezet in draaiende raderen, die bijna geruisloos in elkaar grijpen, en die hun beweging overbrengen naar de molenstenen? Taferelen, zo imponerend en tijdloos, dat je er stil van wordt. De wieken voorbij horen suizen, de teerlucht opsnuiven, een praatje maken met de molenaar, wat is er mooier? De familie van Gorsel ging aan de slag. De totale kosten moesten, a.g.v. Plan Brim 43, tussen de 300.000 en de 500.000,- euro begroot zijn. Lagere of hogere kostenramingen zouden niet in aanmerking komen. Er werd een begroting van 493.000 euro ingediend. Bestek en begroting werden verzorgd door ingenieur G.H. Keunen, woonachtig te Utrecht. Zonder de hulp van deze gepensioneerde ingenieur was deze restauratie nooit tot stand gekomen. De eigenaar zou zijn verdronken in de procedures. Na alle procedures te hebben doorlopen, verkreeg molen "De Verwachting" in december 2006 als enige oude molenromp in de provincies Limburg, Noord-Brabant en Zeeland een rijkssubsidie van 291.104 euro om deze oude molenromp weer compleet maalvaardig te maken. Een prachtig bedrag, zondermeer, maar niet toereikend. Na weer alle procedures te hebben doorlopen van offertes aanvragen, onderhandelen etc. werden de totale kosten zonder onvoorzien begroot op 625.000 euro. 180.000 euro voor de restauratie van al het metselwerk aan de romp. 430.000 euro voor al het molenbouwkundig werk. (kap/wieken/omloop en al het binnenwerk) 15.000 euro voor onderzoek en advies. Toen, in 2007 begon het zoeken naar financiële steun om dit unieke project te realiseren. Een stukje uit 1 van de vele schrijvens van de enthousiast gemaakte eigenaar: (We weten nu dat de totale kosten 625.000 euro zullen zijn. We hebben harde subsidie en steun toezeggingen en eigen inbreng voor een totaal van 505.000 euro. Rest ons: 120.000 euro. Daarom dit ongebruikelijke schrijven. Wij zoeken steun. Steun om dit schitterende en unieke project te kunnen realiseren. Wij willen iets vanuit het verre verleden (1848) in stand houden voor de toekomst. Niet voor onszelf, maar voor Tholen- Stad, voor de Provincie Zeeland en voor alle cultuurminnende mensen. Kortom, voor de gehele gemeenschap. Wij hopen op uw steun. Wij gaan ervoor! Het was een ingrijpende zeer grote beslissing. 2007 was het jaar van de Molen. Nog een bijkomende zaak voor deze oude molenromp uit 1848 was, dat het nu of nooit was aangezien de minister molenrompen per 01-01-2007 uit deze subsidieregeling had gehaald. De familie van Gorsel ontving de Rijkssubsidie van 291.104 euro op 20 december 2006. Na 30 maanden voorbereiding ging de restauratie op 6 mei 2008 van start. Deze algehele instandhoudingsoperatie kon uiteindelijk plaats vinden met de steun van de volgende instanties/bedrijven en een groot stuk eigen inbreng.   En uiteindelijk werd het pakhuis en de voor- en achtertuin ook nog helemaal in stijl aangepast. De volgende bedrijven voerden de werkzaamheden uit. De oplevering vond plaats op 30 juni 2009. Tholen-stad heeft er voor vele jaren een uniek monument bij. De opening vond plaats op 5 september 2009 en werd uitgevoerd door mevrouw Karla Peijs, commissaris van de Koningin in Zeeland. Jan en Iza van Gorsel gingen verder en openden op 30 april 2010 hun molenwinkeltje De Vlaswiek. Daar verkopen ze: De molen is ook te bezichtigen. Tevens geeft Jan de molenaar rondleidingen op afspraak. Openingstijden: Van 1 oktober tot 30 april open op Dinsdag, Vrijdag en Zaterdag van 10.00 tot 17.00 uur. Van 1 mei tot 30 september open van Dinsdag t/m Zaterdag van 9.00 tot 17.00 uur. Op zondag gesloten. Om vriend te worden van de molen en de daarbij behorende acties kijk op de pagina van de vriendenclub. | |||||